NIEUWS

Nieuwe verhuurders HK Audio

Elements Dealers

HK Audio ICON LTS

Streske BVBA HK Audio Contour Array

Elements

Skylark 25 jarig bestaan

AudioCenter eindversterkers

ESYS EPX PA installatie

2x10 subwoofer 600 watt

Factorytour HK AUDIO

Geluidsinstallatie / pa installatie kopen ?

Ben je op zoek naar een geluidsinstallatie? Lees dan eerst de informatie op deze pagina vol nuttige tips. Wij hebben deze pagina gemaakt omdat we erg veel vragen krijgen van mensen die een pa installatie gaan kopen over 'de basics' van geluidstechniek. Daarom beginnen we bij het begin, in jip en janneke taal :). Lees de pagina door of klik op 1 van de onderwerpen hieronder:

Wat is eigenlijk een geluidsinstallatie?
Welke types geluidsinstallaties zijn er?

Wat is een Geluidsinstallatie / PA installatie ?

Een geluidsinstallatie bestaat grofweg uit speakers, versterker(s), een mengtafel, en middelen om de geluidsbron te versterken zoals een microfoon. Alle verschillende onderdelen zijn met elkaar verbonden door kabels.

Geluidsbron

Indien de geluidsbron akoestisch is (stem, akoestisch instrument) wordt deze meestal via een microfoon op de mengtafel aangesloten. Indien de bron electronisch is (keyboard, cd) zit er meestal een aansluiting op de bron waarmee deze op de mengtafel kan worden aangesloten.

Mengtafel

Een mengtafel is een apparaat waar meerdere kanalen op zitten. Ieder kanaal heeft een ingang, een toonregeling (om klankkleur af te stemmen) en een volumeregelaar, vaak een schuif (fader) waarmee het volume per kanaal (geluidsbron) geregeld kan worden en er een goede balans gemaakt kan worden tussen de verschillende geluidsbronnen. Op deze manier ontstaat er een prettige balans. Indien een van de bronnen niet optimaal klinkt kan er met de toonregeling meer of minder hoge-tonen, midden-tonen of lage-tonen worden ingeregeld. Op de mengtafel worden de verschillende geluidsbronnen dus samengevoegd tot een prettig geheel. Mengtafels zijn er vanaf een paar kanalen (bijv 4) tot soms wel 32 of 64 voor grote bands / orkesten etc. Het signaal van de verschillende bronnen wordt samengevoegd tot 1 stereo signaal (links en rechts) om naar de versterkers te gaan. Vanaf een mengtafel worden er ook vaak effecten toegepast op de verschillende geluidsbronnen.

Versterker (pa versterker)/ vermogen

Vanaf de mengtafel gaat het signaal dus naar een of meerdere versterkers. Het signaal wat in een mengtafel gaat en er (bewerkt) ook weer uitkomt noemen we lijn signaal (zie het als een zwakstroom). Dit lijnsignaal is niet sterk genoeg om weergegeven te worden door speaker. Het moet eerst versterkt worden, en dat gebeurd door een .... juist: versterker.

Afhankelijk van hoe luid het signaal moet zijn (en wat de speakers aan kunnen) heeft een versterker een bepaald vermogen, zie dit net zo als een lamp. Dit vermogen (de kracht van de versterker) wordt uitgedrukt in watts. Een 30 watt lamp heeft net voldoende vermogen om in een kleine ruimte een beetje sfeerverlichting te geven. Een 1000 watt lamp zal een flinke ruimte goed kunnen verlichten. Een 100 watt lamp zal een flinke ruimte best een beetje kunnen verlichten, echter zal er niet voldoende licht zijn om overal te kunnen lezen.

Het vermogen van een versterker uitgedrukt in watts kan je zoals hierboven uitgelegd mooi vergelijken met het vermogen van een lamp. Afhankelijk van de ruimte en de toepassing moet er bepaald worden hoeveel watt een versterker en de bijbehorende speakers moeten zijn om voldoende vermogen (kracht) te hebben voor de situatie. HK Audio heeft hier een leuk hulpmiddel voor gemaakt: de systemcheck. Je kan aangeven voor welke situatie je een geluidsset nodig hebt en de systemcheck geeft advies! Verderop komen we nog terug op welk vermogen nodig is voor welke toepassing.

Speakers / PA, disco boxen

Even terug naar het signaal wat uit de mengtafel komt, dit signaal moet worden versterkt door een versterker om voldoende krachtig te zijn om uit een speaker te komen. Een speaker zit in een kast en mede afhankelijk van de afmeting en de bouw van de kast geeft de speakerkast , box, cabinet (allemaal benamingen voor een speakerkast) het versterkte signaal weer. Vroeger was het zo dat hoe groter en zwaarder een box was hoe harder en dieper het geluid wat er uitkwam was. Tegenwoordig bestaan er processors die het signaal zo kunnen bewerken dat je ook uit een kleinere speakerkast veel geluid en ook diepe klanken kunt krijgen.

© 2009. Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag niet worden gebruikt zonder schriftelijke toestemming van Wils Muziekimport B.V.. Een link plaatsen vanaf een andere website naar deze pagina is wel toegestaan.

Actief / Passief

Je hebt vast al eens gehoord van de term actieve speaker. Een actieve speakerbox is een speakerbox waar de versterker al in ingebouwd. Een speakerbox waar geen versterker inzit noem je een passieve speakerbox. Je hebt dan een losse versterker nodig. Beide varianten hebben voor en nadelen. Een actieve speakerbox klinkt meestal sneller 'lekker' omdat de verschillende componenten (bij goede merken) perfect op elkaar zijn afgestemd.

Vaak is er bij een actieve speakerbox ook aanvullende electronica (een processor) ingebouwd die er voor zorgt dat de actieve speakerbox optimaal klinkt.

Bij HK AUDIO is dat de DDO controller of de OFR (optimal frequency respons) module. Deze processor zorgt ervoor dat het inkomende geluidssignaal electronisch) optimaal wordt aangepast voor de speakerbox. Een voorbeeld: Als je een speakerbox zacht hebt staan komen er meestal niet veel lage tonen (bas) uit. Je kent warschijnlijk de zgn 'loudness' knop wel die op een hifi installatie of je ipod zit. Als je die inschakeld krijg je ook op laag voluyme toch een warme klankkleur. Er worden kunstmatig extra lage tonen (bas) toegevoegd. Bij de DDO en OFR processors gaat dit nog veel verder. Ook de midden- en hogetonen worden geoptimaliseerd en kort samengevat kan je zeggen dat de klantkleur optimaal wordt afgestemd op het inkomende signaal. De controller zorgt ervoor dat een geluidsinstallatie op ieder niveau prettig klinkt. Staat de geluidsinstallatie zacht dan worden er extra lage tonen toegevoegd, staat de installatie luid dan worden de tonen (frequenties) die agressief klinken getemperd.

Voordelen actieve speakerboxen

Het belangrijkste voordeel van een actieve speakerbox ten opzichten van een passieve speakerbox is de perfecte afstemming van de verschillende componeneten (speakers / versterkers). Ook bouw je een actieve pa installatie sneller op en is het transport vaak eenvoudiger omdat je niet met losse versterkers en speakerkabels te maken hebt. Nadelen zijn dat je 2 kabels naar de actieve speakerbox moet trekken, signaal en stroom (220v) en dat actieve speakers vaak iets zwaarder zijn omdat de versterker is ingebouwd.

HK AUDIO heeft hier een leuke oplossing voor bedacht. De Lucas serie bestaat uit 1 subwoofer (voor het laag) waar alle versterker in zitten. Deze subwoofer is voorzien van wielen en staat normaliter op de grond. De satellieten (mid/hoog speakers) die op een statief (paal) staan worden versterkt door de versterkers die in de sub zitten. Hierdoor blijven de satellieten licht van gewicht. Indien je nog niet zoveel budget hebt is de Powerworks Soundhouse (by HK AUDIO) een tip! € 799,- voor een 600 watt actieve PA installatie. Premium PRO Actief serie zijn de versterker modules die in de actieve speakers zitten maar 1,5 KG. Dit is mogelijk door gebruik van nieuwe digitale versterkings technieken.

De tijd dat we met grote zware boxen moesten sjouwen is voorbij !

Voordelen passieve speakerboxen

Heb je al een geluidsinstallatie (of PA installatie) en wil je alleen de speakers vervangen? Of ben je in het bezit van een zo genaamde powermixer (een mengtafel waar een versterker is ingebouwd) dan zijn passieve speakers een goede optie. Een veel voorkomende valkuil bij de aanschaf van een pa installtie met passieve speakers is een verkeerde versterker keuze. Een te lichte of te zware versterker kan speakers beschadigen. Het is heel belangrijk om hier niet op te bezuinigen.

Laag, midden, hoog

Een geluidssignaal bestaat uit lage-, midden- en hogetonen. Lage tonen noemen we bas, mid klink een beetje neuzig (muziek uit een oude radio / telefoon) en hoge tonen klinken dun, fris en niet vol. Bijvoorbeeld als je geluid door een hoofdtelefoon (die je niet op hebt) hoort, dan hoor je alleen hoge tonen.

Geluid bestaat uit geluidsgolven die trillen. Hoe lager de toon hoe langzamer de trilling en hoelanger de geluidsgolf is. Wil je daar meer over weten kijk dan eens op Wikipedia Hoe groter de speaker (ook wel woofer genoemd) hoe beter deze lage tonen (ook wel frequenties genoemd) kan weergeven. Dit geld ook voor de speaker kast. Hoe groter de kast is waar de speaker inzit hoe meer laag er uit komt. Echter, door de eerder beschreven ' moderne processors' is het ook mogelijk om lage tonen uit een kleinere woofers en speakerkasten te krijgen. Dat is een van de sterke punten van HK Audio die al ruim 20 jaar ervaring heeft in het maken van professionele geluidsinstallaties en deze ervaring ook kan gebruiken om betaalbare pa installaties te maken die compact zijn en toch veel en vooral mooi geluid kunnen reproduceren uit een relatief compacte geluidsinstallatie.

Lage tonen / bas / subwoofers

De lage tonen worden meestal weergegeven door een 18" of 15" speaker. " staat voor inch (= +/- 2,5 cm). Bassisten gebruiken al jaren 10" speakers omdat deze strakker en sneller zijn. Hoe kleiner de speaker hoe sneller deze kan bewegen en het geluid weergeven. De laatste jaren zien we ook bij PA installaties dat kleinere woofers gebruikt worden om compacte subwoofers te kunnen maken. Een mooi voorbeeld is de nieuwe Premium PR:O 210 Sub en de sub van de Lucas Smart. Een grotere geluidsinstallatie gebruikt meestal een aparte speakerbox voor het laag die een sub of subwoofer genoemd wordt.

Midden en hoog

Voor de mid tonen wordt meestal een 12" gebruikt. Bij grotere systemen zijn er vele combinaties mogelijk (6", 8", 10"), maar de meest gebruikte speaker voor het mid blijft de 12". Door zijn karakter is die uitermate geschikt om zoveel mogelijk tonen uit het middengebied 'natuurlijk' te laten klinken. Het gaat er om dat het hele frequentie gebied goed weergegeven kan worden: een perfecte balans tussen lage, mid en hoge tonen klinkt het prettigst. Hoge tonen worden weergegeven door een tweeter of driver. Een kleine speaker (vaak 1") waar een hoorn voor zit die zorgt voor de spreiding en projectie. Door veel geluidssignaal (geluidsgolven) door een kleine opening te persen krijgen ze een groter bereik, kunnen ze een grotere afstand overbruggen. Vergelijk dit met een tuinslang. Als je deze dichtknijpt pers je het water door een kleinere opening waardoor de druk hoger wordt en de waterstraal een grotere afstand kan overbruggen. Je kan het waten (en geluid) op deze manier ook berte richten. De hoorn de voor de tweeter of driver zit heeft meestal een spreiding van 60 graden (horizontaal) en 40 graden (vertikaal).

Dit kan je ook weer mooi vergelijken met licht. Bij theater en studiospots zie je vaak kleppen voor de lamp zitten. Daarmee kan de de spreiding van het licht bepalen, ofwel richten. Bij geluidsgolven werkt dit net zo. Als je buiten het gebied (60x40 graden) gaat staan hoor je niet alle geluidsgolven goed. Hoe hoger de tonen (frequentie) hoe moeilijker het is om afstand e overbruggen, omdat de geluidsgolven korter zijn. Lage tonen verspreiden zich van nature makkelijker door een ruimte omdat de geluidsgolven langer zijn, met een moeilijk woord: zijn omindirectioneel.

Frequenties

De hoogte van geluid wordt uitgedrukt in frequenties / Hertz (Hz). Lage tonen (bassen) zitten in het frequentiegebied van 40 Hz tot 150 Hz, mid van 150 Hz tot 1000 Hz (Kilo Hertz, of wel kHz) en hoog vanaf 1 kHz. Het miden gebied wordt meestal onderverdeeld in meerdere segmenten. Bijvoorbeeld laagmid en hoogmid. Je hebt vast wel eens een EQ (equalizer) gezien met allemaal van die schuifjes. Een veelvoorkomende versie is de 15 en de 31 bands EQ. Daarmee kan je de frequenties regelen. Bij een 15 bands EQ wordt het hele frenquentie gebied onderverdeeld in 15 stappen, bij een 31 bands EQ in 31 stappen. Een 31 bands EQ is dus veel 'fijnmaziger / naukeuriger' dan een 15 bands EQ.

Bij kleinere gelegenheden worden meestal full-range (kunnen het gehele frequentiegebied van laag tot en met hoog versterken) speakerboxen gebruikt. Bij grotere gelegenheden bestaat een geluidsinstallatie meestal uit aparte subwoofers die alleen de lage tonen weergeven en satallieten voor het mid en hoog

Wil je een geluidsinstallatie of speakerboxen eens van dichtbij bekijken? Neem dan contact op met een HK Audiodealer in de buurt, klik hier om een dealer te zoeken.

Welke types geluidsinstallaties zijn er?

Laten we hier focussen op de toepassing en de omgeving waar de geluidsinstallatie (voor) nodig is. We kijken eerst naar welke geluidsbronnen er uitversterkt moeten worden en welke frequentiegebieden er voor deze bronnen relevant zijn. De belangrijkste groepen zijn:

spraak / zang
zang en / of instrumenten
DJ / muziek

Iedere bron heeft zijn eigen klankkleur / klankspectrum / frequentiebereik. Een spraak- of zangstem heeft de nadruk op hoog en mid (een beetje laag mid, voornamelijk hoogmid). Om dan een geluidsinstallatie te gebruiken met hele dikke subwoofers is een beetje onzinnig. Een DJ die op een dance-event gaat draaien zal juist extra subwoofers nodig hebben.

Graag wil ik hier nogmaals refereren naar het voorbeeld van een lamp in een ruimte. Met een 1000 watt bouwlamp zet je makkelijk de meeste ruimtes goed in het licht. Kom je echter in een klein kamertje dan zal de 1000 watt lamp je verblinden. Wordt je gevraagd om 90% van de tijd kleine kamertjes te verlichten dan koop je waarschijnlijk geen 1000 watt bouwlamp hiervoor maar eerder een setje van 2 lampen die ieder 100 of 200 watt zijn. Dan ben je flexibel, mocht het een keer voorkomen dat je toch een grote ruimte moet verlichten dan huur of leen je voor die gelegenheid een grote lamp. Naast het feit dat je beter af bent met de 2 kleinere lampen, kan je ze makkelijker vervoeren, verbruiken ze minder stroom en zijn ze goedkoper in aanschaf.

Ok, weer terug naar geluidstechniek. Het is belangrijk om goed na te gaan waar een geluidsinstallatie voornamelijk (meer dan 70%) voor gebruikt moet worden. Net als bij het voorbeeld van de lamp kan je het beste een installatie nemen die afgestemd is op de meest voorkomende situatie. Het is immers niet echt handig om een grote PA mee te slepen als het toch niet hard mag of kan.

De systemcheck van HK Audio is een mooie tool om te kijken welke geluidsinstallatie het meest geschikt is.

spraak

Als spraak set worden vaak kleine speakerboxen gebruikt. Bijvoorbeeld de HK Audio Premium PR:O 8. Een hele compacte speakerbox met een 8" woofer voor laag en mid en een 1" driver voor het hoog. Deze PR:O 8 is zowel passief (zonder ingebouwde versterker) als actief (met ingebouwde versterker) verkrijgbaar. Het is ook nog mogelijk om 1 passieve aan te sturen met de versterker die in de actieve PR:O 8A zit.

Bij het uitversterken van spraak is het beter om een groter aantal kleinere speakers op zacht volume te verdelen over de ruimte dan om 2 grotere speakers te nemen die in verhouding per speaker luider afgesteld moeten worden om achteraan ook verstaanbaar te zijn. Voor toehoorders die vlakbij de (grote luide) speakers staan is het volume te hard en de kans op rondzingen van de microfoon (feedback , piep) is groter. Door de speakers te verdelen is het geluid op een prettig volume ook beter verdeeld. 8", 10" en 12" zijn het meest geschikt voor het versterken van spraak. Als microfoon kan er het beste gekozen worden voor een dasspeld of richtingsgevoelige microfoon. Meer hierover op: nl.wikipedia.org/wiki/Microfoon. Verder is het nog belangrijk om te zorgen dat je met de microfoon buiten het directe bereik (de straal) van de speakers blijft om rondzingen te voorkomen. Door het gebruik van goede speakers en microfoons wordt de kans op rondzingen enorm beperkt. Ben je op zoek naar een spraak instalatie? klik hier om op regio een dealer te zoeken die kan adviseren welke HK Audio set het beste geschikt is om spraak uit te versterken.

Zang

Indien er alleen zang moet worden uitversterkt gaat een deel van de uitleg bij spraak op. Het is bij een optreden wel zo dat het beter is om speakers bij het podium te zetten omdat het geluid dan ook duidelijker uit die richting komt. Bij het uitversterken van zang komen een aantal factoren kijken. Wordt er alleen zang uitversterkt? Zang met een ' orkestband', zang met instrumenten, meerdere stemmen (koor) en indien er een hele band wordt uitversterkt worden dan de andere instrumenten ook over dezelfde boxen uitversterkt?

Er is een groot verschil tussen een 'zanginstallatie' en een 'PA installatie'. Bij bands die in cafe's en kleine zaaltjes spelen wordt vaak alleen de zang en bijvoorbeeld een beetje toetsen uitversterkt. Dan volstaat vaak een zanginstallatie, zoals de naam al doet vermoeden, voornamelijk geschikt om de zang uit te versterken. Een zanginstallatie bestaat meestal uit 2 fullrange (versterken van laag, mid en hoog) speakerboxen, een versterker (al dan niet ingebouwd in speakers of mengtafel), een mengtafel, microfoons, kabels en statieven voor de speakers en microfoons.

Zang + Instrumenten

Moeten er meer instrumenten of de hele band worden uitversterkt? Dan spreek je over een geluidsinstallatie of PA installatie. Omdat alle geluidsbronnen dan moeten worden uitversterkt komt hier veel meer bij kijken. De versterker en speakers moeten voldoende vermogen hebben, de mengtafel moet voldoende kanalen hebben en omdat alle geluidsbronnen versterkt worden moet de pa installatie groot genoeg zijn om de gemiddelde ruimte te voorzien van een mooie balans van alle frequentiegebieden. M.a.w. alle instrumenten en stemmen moeten overal goed hoorbaar zijn. Het is verstandig om bij een PA installatie de mengtafel in de zaal te zetten en een geluidstechniscus in te huren. De geluidstechnicus kan de balans en klankkleur regelen.

Zanginstallatie (fullrange boxen op statief) Geschikt voor het versterken van zang, akoestische instumenten, keyboards in clubs, cafe's, kleine zaaltjes, kerken etc.
Satelliet systemen (1 sub 2 toppen) Ideaal voor entertainers, duo's, akoestische acts, DJ's, (sport)scholen, club optredens
PA installaties(aparte subwoofers voor laag en toppen voor mid/hoog) Voor het grotere werk, DJ's, Bands, orkesten etc.
Prof rental systemen(grote PA installaties, line array systemen) voor grote evenmenten en concerten.

Dit artikel is nog niet af! Kom snel nog eens terug om verder te lezen.